Borstvoeding

Borstvoeding is de beste voeding voor je kind. Maar waarom eigenlijk?
En, welke effecten zijn nu echt bewezen, en welke niet?

Borstvoeding bevat alles wat jouw baby nodig heeft, het zorgt ervoor dat jouw baby de perfecte mix van voedingsstoffen en afweerstoffen krijgt. Borstvoeding past zich aan, aan de behoefte van jouw kindje, het is een natuurlijk proces. Buiten de voedingsstoffen als vetten, eiwitten en koolhydraten, zit borstvoeding vol met mineralen,vitamines en andere stoffen die ten goed komen aan de gezondheid, groei en ontwikkeling van jouw kindje. De afweerstoffen die borstvoeding bevat zullen je baby beschermen tegen ziekten. Deze natuurlijke afweerstoffen zal je niet terugvinden in flesvoeding.

 

Borstvoeding geven is voor veel moeders een belangrijk onderwerp. Al in de zwangerschap nemen vrouwen de beslissing of zij hun kindje borstvoeding willen geven. Het is het mooiste cadeautje dat jij jouw kindje voor de rest van zijn /haar leven mee kunt geven. Maar ook jezelf, het is een mooi en intiem moment om elke dag weer te beleven.  Borstvoeding is iets dat jij en jouw baby samen moeten (aan)leren. Het is niet altijd gemakkelijk om borstvoeding te geven. Bij sommigen lukt het meteen en is er geen vuiltje aan de lucht, bij andere gaat het wat lastiger en heeft een beetje begeleiding nodig.

 

Geadviseerd wordt om minimaal 6 maanden borstvoeding te geven en WHO (World Health Organiszation) adviseert zelfs minimaal twee jaar. Twee jaar borstvoeding geven is uiteraard niet voor. iedereen weggelegd en dat is ook helemaal niet erg. Alles wat jij jouw kindje aan borstvoeding kunt geven is heel mooi meegenomen. Na 6 maanden heeft je baby overigens niet voldoende meer aan alleen borstvoeding, daarnaast zal je jouw kindje moeten voorzien van vaste voeding.

 

Bronnen:
Consumentenbond.nl, wij.nl, 24baby.nl

 

Wat is er goed aan borstvoeding?

In moedermelk zitten de juiste voedingsstoffen die de baby nodig heeft, dat is een natuurlijk proces. Daarnaast bevat het afweerstoffen die jouw kindje beschermt tegen ziekten. Moedermelk is beter verteerbaar dan koemelk of geitenmelk, daardoor zullen kindjes die borstvoeding krijgen minder last hebben van obstipatie (verstopping) en hun ontlasting is zachter (dit noemen ze ook wel borstvoedingspoep). Babietjes die borstvoeding krijgen hebben over het algemeen ook veel minder darmkrampjes, maag darminfecties, middenoorontstekingen, overgewicht en krijgen nagenoeg geen eczeem en astma.

De samenstelling van moedermelk bestaat onder ander uit essentiële vetten, mineralen, eiwitten, vitamines en andere bouwstoffen en afweerstoffen die jouw baby beschermen tegen schadelijke stoffen en bacteriën.

Het eerste vocht / melk die jouw borsten produceren heet Colostrum. Als in de laatste weken van je zwangerschap wordt dit vocht op een natuurlijke wijze in je borsten geproduceerd. Colostrum is een gelige, transparantie substantie en wordt gezien als supermelk. Dit is de eerste ‘melk’ die je baby binnen zal krijgen en bevat alle stoffen en waarden die een baby nodig heeft. Colostrum werkt laxerend en bevordert daardoor de spijsvertering optimaal. Ook elimineert colostrum de afvalstoffen die jouw baby tijdens de zwangerschap in zijn/haar lijfje heeft binnengekregen.

Na ongeveer 3-5 dagen zal colostrum langzaamaan veranderen in moedermelk.  Dit komt omdat het eiwitgehalte zal afnemen. Dat kan je zien aan de verandering van de kleur (van roomgeel naar blauwachtig wit) en de vloeistof wordt dunner. Na een dag of tien zal dit proces vervangen zijn door de moedermelk die het behoort te zijn.

Na het stoppen van de borstvoeding, werken de effecten nog wel door. Je kind zal er veel baat bij hebben dat jij hem / haar borstvoeding hebt gegeven.

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) zette vele voordelen van borstvoeding op een rijtje.

 

Voordelen van borstvoeding op een rij

In middels heb je overal waarschijnlijk al kunnen lezen dat borstvoeding / moedermelk het beste is voor je baby. Maar het heeft nog veel meer voordelen om borstvoeding / moedermelk te geven aan je kindje.

We zetten ze hier graag even voor je op een rijtje:

  • Gezond voor jouw baby:
    Moedermelk beschermt jouw kindje tegen maagdarminfecties, luchtweginfecties, bacteriën en andere schadelijke stoffen. Ook is de kans op middenoorontsteking geringer. Ook hebben kinderen die borstvoeding hebben gekregen een kleinere kans om allergieën, kanker, jeugddiabetes en zwaarlijvigheid te ontwikkelen.
  • Moedermelk bevat alles dat jouw baby nodig heeft:
    Vetten, mineralen, eiwitten, lactose, vitaminen, ijzer, water en enzymen. En dit allemaal in precies de hoeveelheden die voor een optimale groei en ontwikkeling nodig zijn.
  • Borstvoeding zorgt voor lagere risico’s voor:
    • wiegendood (SIDS)
    • diabetes
    • hartaandoeningen
    • eczeem
    • astma
    • en andere allergische aandoeningen
  • Borstvoeding heeft een positieve invloed op de ontwikkeling van de hersenen:
    onderzoek toont aan dat kinderen die borstvoeding krijgen een betere visuele ontwikkeling en een scherper gezichtsvermogen hebben.
  • Borstvoeding heb je altijd bij je en is gratis
  • Moedermelk heeft altijd de juiste temperatuur
    het hoeft niet klaar te worden gemaakt, en “uit voorraad leverbaar” op elk moment dat jouw kindje het nodig heeft
  • Versterkt de emotionele band tussen moeder en kind: door het huid-op-huidcontact maakt jouw lichaam oxytocine, dit staat voor knuffelhormoon
  • Borstvoeding voor een goede start en een gezonde ontwikkeling
  • Borstvoeding voor premature baby’s
    geeft een kleinere kans om necrotiserende enterocolitis (NEC) te ontwikkelen
  • Leukocyten dat in moedermelk zit:
    beschermen de moeder en hebben ook een immunobeschermende werking voor de baby
  • Afkolven en bewaren; heeft als voordeel dat jij als moeder ook gerust een nachtje door kunt slapen of een keertje op stap kunt gaan, zodat je partner of de oppas de voeding uit een flesje aan je kindje kunnen geven

 

De voordelen voor een moeder bij borstvoeding

Als moeder heb je er ook veel gezondheidsvoordelen van als je jouw baby borstvoeding geeft. We zetten ze hier even voor je op een rij:

  • Borstvoeding kan je helpen sneller op gewicht te komen, je kunt wel rond de 500 calorieën per dag verbranden
  • Borstvoeding zorgt voor een kleinere kans op suikerziekte (diabetes type 2), hoge bloeddruk en reuma. Hoe langer je borstvoeding hebt gegeven, hoe minder kans op deze ziekten.
  • Als je borstvoeding geeft, zullen er na de bevalling minder bloedingen op en zal het risico op bloedarmoede afnemen
  • Moeders die borstvoeding geven, hebben een kleinere kans op borstkanker, baarmoederhalskanker, eierstokkanker botontkalking (osteoporose)
  • Bij borstvoeding is de kans om osteoporose te krijgen vier keer minder
  • Door borstvoeding daalt het risico op postnatale angst en depressie
  • Zolang je borstvoeding geeft, zal je menstruatie uitblijven…maar let op dit kan niet gebruikt worden als voorbehoedmiddel

Naast de gezondheidsvoordelen bij moeder en kind, bieden borstvoeding en moedermelk nog een aantal voordelen:

  • Moedermelk heb je altijd bij je
    en bespaart moeders dus de kosten van dure flesvoeding
  • Borstvoeding hoef je niet op te warmen,
    het heeft de juiste temperatuur voor jouw baby, dus dat bespaart energiekosten
  • Borstvoeding is beter voor het milieu,
    je hebt namelijk geen afval van verpakking oid
  • Borstvoeding verlaagt de kosten
    voor de gezondheidszorg voor jou, jouw baby en de samenleving
  • Versterkt de emotionele band tussen moeder en kind:
    door het huid-op-huidcontact maakt jouw lichaam oxytocine, dit staat voor knuffelhormoon
 

Lees ook:
* De eerste keer aanleggen
* Meest gestelde vragen over borstvoeding
* Wat als borstvoeding jou niet lukt?

 

 

 

“Flesvoeding*”

Als het helemaal geen mogelijkheid is om moedermelk te geven, is er gelukkig flesvoeding. De flesvoeding die op de markt is, is kwalitatief goed én veilig. Fabrikanten van flesvoeding gebruiken de samenstelling van borstvoeding als basis. Maar helemaal namaken is natuurlijk onmogelijk.

Het is trouwens niet veilig om ‘gewone melk’ te geven voor je kind 1 jaar oud is.

 

 

“Band tussen moeder en kind*”

Het huid-op-huidcontact en de speciale aandacht die je als moeder tijdens het voeden hebt voor je kind, zijn waarschijnlijk goed voor de hechting en de ontwikkeling van je kind.

Borstvoeding is meer dan alleen voedsel. De emotionele band tussen moeder en baby wordt erdoor versterkt en het zorgt voor warmte, liefde en genegenheid.

“Krijgt mijn baby wel genoeg?*”

Moeders die borstvoeding geven, vragen regelmatig hoe ze kunnen weten of hun baby’s genoeg melk krijgen. De borst is geen fles, en je kunt de borst niet tegen het licht houden om te zien hoeveel milliliter melk de baby heeft gedronken. Maar dit is juist goed! We hoeven helemaal niet te weten hoeveel de baby drinkt, we hoeven alleen maar te weten of de baby genoeg krijgt. In onze door cijfers geobsedeerde maatschappij is het voor sommige moeders moeilijk te accepteren dat ze niet precies zien hoeveel melk de baby binnenkrijgt. Er zijn echter wel manieren om te weten dat de baby voldoende krijgt.

 

Hoe weet je of je baby genoeg krijgt?

Op de lange duur is de mate waarin de baby aankomt de beste indicatie of hij genoeg krijgt, maar richtlijnen over passende gewichtstoename voor flesgevoede baby’s zijn niet geschikt voor baby’s die borstvoeding krijgen. Op de korte termijn zijn er ook manieren om te weten te komen of de baby genoeg krijgt, door te kijken naar hoe goed de baby aan de borst drinkt, en zelfs door gewoon de baby te observeren na een voeding – is de baby tevreden, of maakt hij nog hapbewegingen of sabbelt hij op zijn vuistjes?

Karakteristieke manier waarop de baby drinkt

Een baby die een goede hoeveelheid melk uit de borst krijgt, drinkt op een zeer karakteristieke manier. Als een baby melk binnenkrijgt (het simpele feit dat hij de borst in de mond heeft en zuigbewegingen maakt betekent niet dat hij melk binnenkrijgt), zul je een pauze zien bij het puntje van de kin nadat hij maximaal geopend is en voor hij zijn mond weer sluit, zodat een slok als volgt gaat: mond wijd open – pauze – mond sluit. Als je dit op jezelf wilt uitproberen, steek dan je wijsvinger of een andere vinger in je mond en zuig alsof je op een rietje zuigt. Terwijl je naar binnen zuigt, zakt je kin en hij blijft laag zo lang als je zuigt. Wanneer je stopt met zuigen, komt je kin weer omhoog. Dezelfde pauze die je ziet bij de kin van de baby als hij dit aan de borst doet, betekent een mondvol melk. Hoe langer de pauze, hoe meer de baby kreeg. Nu je deze pauze begrijpt kun je zoveel van de onzin die aan borstvoedende moeders wordt verteld over op de klok voeden, pareren – zoals ‘voed de baby twintig minuten aan elke kant’. Twintig minuten van wat? Zuigen zonder te drinken? Zuigen en drinken (met enkele pauzes in de kinbewegingen)? Of alleen maar lange-pauze-zuigbewegingen? Een baby die twintig minuten achter elkaar op deze manier (met pauzes) drinkt, zal de tweede kant mogelijk niet eens meer nemen.
Een baby die twintig uur sabbelt (en niet drinkt) zal hongerig van de borst komen. Op deze borstvoedingvideo’s kan je de pauze bij het kinnetje van de baby zien. Als een baby die op deze manier drinkt zelf de borst loslaat, laat hij waarschijnlijk weten dat hij genoeg heeft gehad. Als de baby alleen maar zuigt zonder te drinken (en dus zonder pauzes) zal de baby na de voeding nog steeds honger hebben.

Speel voor detective; wat doet de kin van de baby wanneer hij stopt? Als de melk goed stroomt, kan de baby ofwel die melk doorslikken ofwel even een pauze nemen. (De baby hoeft overigens niet onophoudelijk te zuigen om melk te krijgen en de meeste baby’s doen dit dan ook niet). Als de melk niet goed stroomt, heeft de baby geen andere keus dan te zuigen zonder te drinken. Als dit het geval is, pas dan borstcompressie toe om de stroom te stimuleren.

De ontlasting van de baby

In de eerste dagen na de bevalling poept de baby meconium, een donkergroene, bijna zwarte substantie. Meconium verzamelt zich tijdens de zwangerschap in de darmen van de baby. De meconium wordt in de eerste paar dagen uitgepoept en omdat de baby steeds meer melk drinkt, wordt de poep tegen de derde dag lichter. Meestal ziet de poep er tegen de vierde dag uit als normale borstvoedingspoep. Die normale borstvoedingspoep is deegachtig tot waterig, is mosterdkleurig en heeft doorgaans weinig geur. Poep kan echter zeer veel van deze beschrijving afwijken. De poep kan zelfs groen of oranje zijn, er kunnen klontjes of slijm in zitten, of het kan (door de luchtbelletjes) wat consistentie betreft op scheerschuim lijken. De variatie in kleur betekent niet dat er iets verkeerd is. Een baby die uitsluitend borstvoeding krijgt en wiens poep tegen de derde dag lichter wordt, doet het prima.

Zonder er een obsessie van te maken, is het bijhouden van de frequentie en hoeveelheid ontlasting naast het observeren van het drinken van de baby een van de beste manieren om te weten of je baby genoeg melk binnenkrijgt. Na de eerste drie, vier dagen zou de baby vaker een poepluier moeten hebben, zodat hij tegen het eind van de eerste week tenminste twee á drie flinke gele poepluiers per dag maakt. Daarbij hebben veel baby’s bij bijna elke voeding een vlek op de luier. Een baby die op de vierde of vijfde dag nog steeds meconium poept, moet dezelfde dag nog door een lactatiekundige worden gezien. Een baby die alleen bruine poep heeft, krijgt waarschijnlijk niet genoeg, maar dit is niet erg betrouwbaar.

Bij sommige baby’s die borstvoeding krijgen kan het ontlastingspatroon na de leeftijd van drie tot vier weken plotseling veranderen van meerdere keren per dag tot één keer in drie dagen of nog minder. Er zijn baby’s die tot 20 dagen of langer gaan zónder ontlasting. Zolang de baby het verder goed maakt en de ontlasting de gebruikelijke pasta-achtige of zachte, gele poep is, is dit geen constipatie en vormt het geen reden tot zorg. Omdat medicatie voor dingen die normaal zijn niet nodig en niet wenselijk is, is een behandeling hiervan niet nodig of wenselijk. [*1]

Elke baby die tussen de leeftijd van 5 tot 21 dagen niet minstens één flinke poepluier in 24 uur maakt, moet liefst dezelfde dag nog door een lactatiekundige gezien worden, maar zeker binnen enkele dagen. Als deze zelfde baby elke dag tenminste zes zware plasluiers (zie hieronder) heeft, dan krijgt hij zeer waarschijnlijk genoeg. In het algemeen betekent weinig, niet frequente ontlasting op die leeftijd dat de baby te weinig melk neemt. Er zijn zeker enkele uitzonderingen en er hoeft niets aan de hand te zijn, maar het is beter om het te controleren.

Plas

Als de baby op de leeftijd van vier tot vijf dagen zes kletsnatte (niet zomaar natte) luiers binnen 24 uur maakt, kun je er redelijk zeker van zijn dat de baby veel melk krijgt (mits hij alleen borstvoeding krijgt). Helaas voelen de nieuwe superdroge wegwerpluiers vaak zelfs als ze vol plas zitten nog droog aan, maar als ze met plas zijn volgezogen, zijn ze zwaar. Het spreekt vanzelf dat deze indicatie voor de hoeveelheid melk niet geldt als je de baby extra water geeft (hetgeen sowieso voor baby’s die de borst krijgen onnodig is, en als ze het met de fles krijgen kan het de borstvoeding in de war schoppen). De urine van de baby moet na de eerste dagen haast kleurloos zijn, hoewel zo nu en dan een donkerder plasje geen reden tot zorg is.

In de eerste twee tot drie dagen plassen sommige baby’s roze of rode urine. Dit is geen reden tot paniek en betekent niet dat de baby vochttekort heeft. Niemand weet wat het betekent of zelfs of het abnormaal is. Het hangt ongetwijfeld samen met de lagere hoeveelheid drinken die de borstgevoede baby op deze leeftijd krijgt vergeleken met de flesgevoede baby, maar de flesgevoede baby is niet de maatstaf waar we de borstgevoede baby langs moeten leggen. Als je deze kleur urine ziet, moet je wel extra aandacht aan het aanleggen van de baby geven en zorgen dat de baby inderdaad aan de borst drinkt. In de eerste dagen kan de baby de moedermelk alleen krijgen als hij goed is aangelegd. Nu water toedienen per flesje, cup of vingervoeding lost het probleem niet op. Het zorgt er alleen voor dat de baby het ziekenhuis verlaat zonder dat hij rode urine plast. Het aanleggen verbeteren en borstcompressie toepassen lost dit probleem meestal op.

Als de baby ook met beter aanleggen en borstcompressie niet méér melk binnenkrijgt, zijn er manieren om extra vocht toe te dienen zonder direct een flesje te geven, bijvoorbeeld met de borstvoedingshulpset. Het beperken van de duur of het aantal voedingen kan ook bijdragen aan een verminderde inname van melk.

De volgende manieren zijn niet goed om te bepalen of de baby voldoende drinkt

  • Je borsten voelen niet vol

De meeste moeders voelen zich na de eerste dagen of weken niet vol. Je lichaam past zich aan de behoeften van je baby aan. Deze verandering kan vrij plotseling plaatsvinden. Sommige moeders die probleemloos voeden, hebben nog nooit stuwing gehad of zich vol gevoeld.

  • De baby slaapt de hele nacht door

Hoeft niet te betekenen dat hij genoeg drinkt. Het is bijvoorbeeld mogelijk dat een baby die op de leeftijd van tien dagen doorslaapt, niet genoeg melk krijgt. Een baby die te slaperig is en wakker gemaakt moet worden voor voedingen of die ‘te zoet’ is krijgt mogelijk niet genoeg melk. Er zijn veel uitzonderingen, maar vraag snel hulp.

  • De baby huilt na de voeding

Alhoewel de baby na de voeding misschien huilt omdat hij honger heeft, zijn er ook legio andere redenen om te huilen. Limiteer voedingstijden niet. Maak de eerste borst leeg voor je de andere aanbiedt. Denk eraan, speel voor detective en let op baby’s kin – hierdoor zul je te weten komen of baby echt aan het drinken is geweest of alleen maar leek te drinken!

  • De baby drinkt vaak en/of langdurig

De ene moeder vindt om de drie uur voeden vaak, de andere vindt dat een lange pauze tussen twee voedingen. De één vindt een voeding van 30 minuten lang, de ander kort. Er zijn geen regels hoe vaak en hoe lang een baby moet drinken. Het is niet waar dat de baby in de eerste tien minuten 90% van de voeding krijgt. Als je de baby zijn eigen voedingsschema laat bepalen, komt alles meestal wel voor elkaar, zolang de baby aan de borst zuigt en daadwerkelijk drinkt en dagelijks tenminste twee tot drie flinke gele poepluiers maakt. Onthoud: een baby is misschien wel twee uur aan de borst, maar als hij slechts twee minuten werkelijk ‘drinkt’ (open -> pauze -> sluit- manier van zuigen), zal hij nog hongerig van de borst af komen. Als de baby aan de borst snel in slaap valt, kun je borstcompressie toepassen om de melkstroom op gang te houden. Als je vragen of zorgen hebt, neem dan contact op met een lactatiekundige, maar wacht met bijvoeden. Als bijvoeding werkelijk nodig is, zijn er manieren om de voeding te geven zonder een speen te gebruiken, zoals de borstvoedingshulpset.

  • Ik kan maar 15 ml melk afkolven

Dit zegt niets over je melkproductie en je moet je er niet door laten beïnvloeden. Je moet daarom je borsten niet afkolven gewoon om te weten hoeveel eruit komt. De meeste moeders hebben ruim voldoende melk. Het probleem is meestal dat de baby de melk die beschikbaar is niet krijgt, hetzij omdat hij niet goed is aangelegd, hetzij omdat hij niet effectief zuigt, of omdat beide problemen spelen. Borstcompressie kan nodig zijn. Deze problemen kunnen vaak gemakkelijk worden opgelost.

  • De baby wil na het voeden nog wel een flesje

Dit betekent niet noodzakelijkerwijs dat de baby nog honger heeft. Dit is geen goede test, omdat flesjes geven de borstvoeding kan verstoren. Vaak kunnen baby’s nog behoorlijk wat uit een flesje drinken, zelfs al zijn ze al vol.

  • Mijn vijf weken oude baby laat plotseling de borst los, maar hij lijkt nog steeds hongerig

Dit betekent niet dat je ineens geen melk meer hebt of dat de melkproductie is verminderd. In de eerste weken van hun leven vallen baby’s vaak aan de borst in slaap als de melkstroom trager wordt, zelfs als ze nog niet vol zitten. Als ze ouder zijn (vier tot zes weken oud), vallen ze dan niet rustig in slaap, maar ze laten eerder los of worden boos. De melkproductie is niet veranderd, maar de baby wel. Doe aan borstcompressie en let op het aanleggen om de toestroom te vergroten.

Opmerking over weegschalen en gewichten

Elke weegschaal is verschillend. We hebben flinke verschillen gezien tussen de ene weegschaal en de andere. Gewichten worden ook vaak verkeerd opgeschreven. Een drijfnatte katoenen luier kan 250 gram of meer wegen, dus de baby moet bloot gewogen worden.
Veel regeltjes over gewichtstoename worden opgesteld aan de hand van observaties van de groei van baby’s die met kunstvoeding gevoed worden. Ze zijn niet per se ook geldig voor borstvoedingsbaby’s. Een langzamere start kan later gecompenseerd worden, door de borstvoeding te verbeteren. Groeicurven zijn slechts richtlijnen.

Noot van de vertaler

  • [*1] Het aantal poepluiers dat Newman hier noemt is echt wel het minimum. De meeste borstvoedingsdeskundigen zien toch liever wat vaker een volle poepluier. In de meeste literatuur is er sprake van van elke dag één tot twee ontlastingen tot de leeftijd van zes tot acht weken. Een baby die met drie tot vier weken al niet meer dagelijks ontlasting heeft, krijgt waarschijnlijk te weinig melk. Na zes tot acht weken zal het langzaamaan minder worden en als er maar niet te snel meerdere dagen zonder ontlasting tussen zit.
Bron: www.borstvoeding.com

Te weinig of juist te veel melk

Het klinkt misschien raar, maar jouw baby bepaalt hoeveel voeding je borsten aanmaken. Al naar gelang de kracht waarmee je baby zuigt, maakt je lichaam meer of minder melk aan. Namelijk: een krachtig zuigende baby heeft waarschijnlijk nog niet genoeg gehad, dus maken je melkklieren voor de volgende keer meer voeding. In de meeste gevallen hoef je dan ook niet bang te zijn dat je te weinig of juist te veel melk hebt voor je kind.
Krijgt mijn baby genoeg voeding binnen?
Je kunt aan gewicht van je baby zien of hij genoeg voeding binnenkrijgt. Normaalgesproken komt je baby per week ongeveer 100 tot 250 gram aan. Daarbij telt de eerste week niet mee, omdat elke baby na de geboorte iets afvalt. Doorgaans zijn baby’s binnen 14 dagen terug op hun geboortegewicht. Door het aantal natte luiers te tellen, kun je bijhouden of je baby genoeg te drinken heeft. Zolang dat er ongeveer zes per dag zijn, is er niks aan de hand.

Te weinig melk
Het kan zijn dat je op basis van het aantal luiers en de gewichtstoename van je kind toch gaat twijfelen of je wel genoeg melk voor je baby hebt. Als je baby inderdaad te weinig te drinken krijgt, kan hij waarschijnlijk ook behoorlijk huilerig zijn en vraagt vaker dan normaal om een voeding. Het kan ook zijn dat hij steeds suffer wordt. Er is dan een aantal dingen dat je kunt doen om de aanmaak van melk te stimuleren:
• Schroef het aantal voedingen per dag wat op, leg je baby dus vaker aan. Als je vaker aanlegt, stimuleer je je melkklieren om meer voeding aan te maken.
• Laat je baby bij elke voeding uit beide borsten drinken. Misschien dat ze samen wel genoeg voeding produceren.
• Zorg goed voor jezelf. Genoeg rust, gezond eten en veel drinken dragen ook bij aan de melkproductie.
Wanneer deze maatregelen niet werken, kan het zijn dat de verpleegkundigen op het consultatiebureau je aanraden om je baby met de fles wat bij te voeden om te voorkomen dat je baby ondervoedt raakt. Pas nadat je baby beide borsten heeft leeggedronken, geef je een beetje flesvoeding bij. Soms is dat slechts tijdelijk nodig, omdat het een paar dagen kan duren voordat je borsten hun melkproductie op de behoefte van je kind hebben afgestemd.
Ga niet zelf experimenteren met extra voedingen. Leg je vermoedens eerst voor aan bijvoorbeeld het consultatiebureau of een lactatiekundige. Zij kunnen je vertellen wat je het beste kunt doen en of de extra voedingen überhaupt nodig zijn. Het kan namelijk ook zijn dat je baby hongerig en huilerig is, omdat zijn voedingsritme aan het veranderen is en hij een regeldag heeft.
Te veel melk
Het komt niet vaak voor, maar het kan ook zijn dat je borsten juist te veel voeding aanmaken. Dat kun je merken aan een aantal factoren:
• Je borsten bij een teveel aan melk ook na het voeden nog onaangenaam vol en gespannen.
• Je merkt dat je baby zich tijdens het drinken vaak verslikt en regelmatig golven melk uit zijn mondje laat lopen.
• Je baby protesteert tegen de overvloed aan melk door te gaan huilen tijdens het voeden.
Als je deze verschijnselen herkent en je baby bovendien gedurende lange tijd een heldergroene ontlasting produceert en vaak last heeft van krampjes, is het bijna zeker dat hij te veel voeding binnenkrijgt. Je kunt deze problemen tegengaan door slechts een borst per voeding aan te bieden. Laat je baby vervolgens zo lang uit deze borst drinken als hij zelf wil. Als je borst zo gespannen is dat je baby zich verslikt, kun je de borst vooraf wat afkolven. Soms helpt een andere voedingshouding.
In tegenstelling tot wat regelmatig wordt beweerd, is het niet verstandig om je baby bij een teveel aan melk korter aan te leggen dan normaal. Als je baby korter drinkt, krijg hij te weinig van de vettere achtermelk binnen. Daardoor is zijn maagje sneller leeg, krijgt hij meer krampjes en vraagt hij sneller om een nieuwe voeding. Daardoor gaan je borsten uiteindelijk alleen maar meer melk aanmaken. Je kunt beter proberen de tijd tussen de voedingen wat te rekken.
Het is evenmin verstandig om veel te gaan kolven in deze situatie. Immers, het is juist het leegmaken van de borsten dat ervoor zorgt dat er nieuwe melk wordt aangemaakt. Regelmatig kolven heeft op de lange termijn dus alleen tot resultaat dat je borsten steeds meer melk gaan produceren.
Bij te veel melk is het overigens erg belangrijk om na elke voeding en elke keer kolven te controleren of je borsten wel leeg genoeg zijn en er geen harde plekken zijn overgebleven. Zodra je een harde plek ontdekt, moet je proberen om die met masseren weer zacht te krijgen: zo voorkom je dat je melkkanalen verstopt raken. Neem eventueel contact op met een lactatiekundige om erger te voorkomen.
Als je baby erg vaak wil drinken, omdat hij last heeft van krampjes, kun je hem tussendoor de ‘lege’ borst aanbieden, dus de borst die hij eerder al heeft leeg gedroken. Daardoor krijgt hij wat extra achtermelk binnen. De stoffen in deze melk zijn goed tegen krampjes. Verder kun je voorkomen dat je kind zich verslikt in te grote golven melk door op je rug te gaan liggen of achterover te leunen tijdens het voeden. De zwaartekracht zorgt er dan voor dat er niet te veel melk in één keer uit je tepel stroomt.

 

 

 

“Werk en borstvoeding*”

Als je weer gaat werken na je bevallingsverlof, ga je beslissen hoe je je baby wilt voeden. Blijf je hem borstvoeding geven of stap je (gedeeltelijk) over op de fles?

Borstvoeding geven wordt voor veel vrouwen een stuk ingewikkelder als ze weer aan het werk gaan. Als je borstvoeding geeft tijdens je zwangerschapsverlof en je wilt daarmee doorgaan tijdens je werk, dan is het raadzaam om tijdig te beginnen met afkolven. Tegen de tijd dat je gaat werken, weet je precies hoe je dat moet doen. In een koelkast is de afgekolfde melk drie dagen houdbaar. In een diepvriezer kan het zelfs drie maanden worden bewaard.

 

Je hebt het recht om onder werktijd borstvoeding te geven of te kolven totdat je kind 9 maanden is. Je mag daarvoor maximaal een kwart van je werktijd gebruiken. Je werkgever is verplicht om deze tijd door te betalen. Stel dat je twintig uur per week werkt. Dan kun je dus maximaal vijf werkuren per week besteden aan het geven van borstvoeding of kolven.

Afsluitbare ruimte

Het is verstandig om hierover al voor de bevalling met je werkgever afspraken te maken. Je werkgever is wettelijk verplicht om een geschikte, afsluitbare ruimte beschikbaar te stellen voor het voeden of kolven. Als dat niet mogelijk is, dan heb je het recht om zelf een plek te regelen of om naar je baby toe te gaan. Je kunt bijvoorbeeld samen bespreken om tijdelijk de werktijden aan te passen of gedeeltelijk thuis te werken. Kom je er met je werkgever niet uit, dan kun je terecht bij de ondernemingsraad, de personeelsvertegenwoordiging of de vakbond. Ook bij de Arbeidsinspectie kun je om advies vragen. Kijk ook eens op Rijksoverheid.nl.

“Overstappen op flesvoeding*”

Natuurlijk kun je ook kiezen voor flesvoeding als je gaat werken. Wacht dan niet tot het laatste ogenblik maar begin er tijdig mee om de baby te laten gewennen. Vervang eerst één borstvoeding door flesvoeding en als dit goed gaat, kan je één voor één de andere voedingen vervangen. Op een gegeven moment zal de borstvoeding stoppen en ga je geheel over op de fles.

“Afkolven*”

Borstvoeding afkolven is een vaardigheid die je kunt aanleren. Kolven kan praktisch zijn om je melkproductie op gang te brengen of om overvolle borsten te ontlasten. Je kunt ook kolven als je baby tijdelijk geen borstvoeding mag hebben door bijvoorbeeld medicijngebruik. Als je aan weer aan het werk gaat is kolven ook een oplossing. Of als je een keer zonder je baby de deur uit wilt. Je kleine kan toch op tijd gevoed worden met moedermelk.

Kolven vereist enige handigheid. Kies een comfortabele plek en was vooraf je handen. Verwarm je borsten voor met warm water, een kruik, gelpacks of een warme handdoek. Dit zorgt voor een betere stimulatie van de toeschietreflex. Daarnaast kun je aan je baby denken of een foto van hem bekijken. Over het algemeen zal het iets langer duren voordat de melk toeschiet, dan als de baby direct via het huid-op-huidcontact aan de borst ligt. Dit is normaal. Zolang de melk blijft komen, kun je doorgaan met kolven. Het is het beste om te stoppen als de melk helemaal niet toeschiet of als er nog maar weinig melk komt (druppelsgewijs). Afkolven kan op ieder moment van de dag. Je borsten zijn nooit leeg. Er wordt telkens door je borsten melk aangemaakt. Dus je kunt ook tussendoor wat afkolven om bijvoorbeeld een voorraadje op te bouwen.

Wanneer beginnen?

Uit de borst drinken vereist een andere techniek voor je baby dan uit een flesje. Om je baby goed te laten drinken aan de borst, begin je niet te snel óók met leren drinken uit een flesje. Het advies is om met een flesje afgekolfde melk op z’n vroegst te beginnen als je kind 4 weken oud is. Hij heeft dan de techniek voor uit de borst drinken goed onder de knie. Hij raakt niet meer in verwarring door de twee verschillende manieren van drinken. Om je kind alvast te laten wennen, kun je één voeding aan de borst vervangen door een flesje.

 

Weer aan het werk

Ga je weer werken na je bevallingsverlof? Blijf je borstvoeding geven, ook als je niet bij je baby bent? Afgekolfde moedermelk in een flesje is dan de oplossing. Begin ruim voordat je weer aan het werk gaat, met kolven. Oefening baart kunst.

Je werkgever is verplicht om rekening te houden met het feit dat je borstvoeding geeft en/of kolft. Zo heb je recht op een afgesloten kolfruimte, aangepaste pauzes en meer.

 

Met de hand kolven

Afkolven met de hand is eenvoudig, kost niets, kan overal en altijd. Een bekende methode is Marmet. Je masseert met een ritmische beweging de melkkanalen en het melkklierweefsel. Leg daarbij je duim en wijsvinger ruim om de tepel en rol duim en vingers tegelijkertijd naar voren. Knijp daarbij niet in de borst en tepel: daarmee kun je het tere weefsel beschadigen. Deze manier is echter niet zo geschikt om de melkproductie te stimuleren of te onderhouden, maar meer om de ergste overdruk (bij bijvoorbeeld stuwing) weg te nemen.

Borstkolven

Er zijn diverse typen borstkolven op de markt. Grofweg kun je kiezen tussen een handmatig en een automatisch kolfapparaat. Een handkolf kun je het beste kiezen als je maar af en toe wilt kolven. Bijvoorbeeld als je een avondje weg gaat of je melkproductie wilt ophogen. Een voordelige handkolf vereist handigheid en kracht om de zogenaamde zuigpomp goed te bedienen. Als je van plan bent regelmatig te kolven, is een elektrische borstkolf ideaal. Je zet de kolf op je borst en het apparaat doet de rest.

Er bestaan verschillende elektrische kolven; enkelzijdig, dubbelzijdig en ook handsfree. De dubbelzijdige kolf levert het snelst de meeste voeding op, omdat je beide borsten tegelijkertijd kolft. De nieuwste innovatie is een handsfree kolf. De naam zegt het al: je hebt je handen vrij tijdens het kolven. Kies bij het kopen van een borstkolf voor een model dat geschikt is voor de manier waarop je hem wilt gebruiken.

Gebruik van de kolf

Voor het eerste gebruik van een kolf kook je de daarvoor geschikte onderdelen eerst uit. Daarna zet je de pomp volgens de beschrijving in elkaar. Ook om spruw te voorkomen, moet je de borstkolf goed reinigen. Kolftrechters en moedermelk-bewaarflessen maak je na gebruik bij voorkeur schoon in de vaatwasser. Zie onderstaand schema:

  flesjes borstschelpen klephuis wit membraam
eerste gebruik* 3-5 min. uitkoken 3-5 min. uitkoken 3-5 min. uitkoken 10 sec. uitkoken
na ieder gebruik afspoelen met koud water afspoelen met koud water afspoelen met koud water afspoelen met koud water
1x per dag*
tijdens de eerste 10 dagen
na de geboorte
3-5 min. uitkoken 3-5 min. uitkoken 3-5 min. uitkoken 10 sec. uitkoken
daarna 1x per week* 3-5 min. uitkoken 3-5 min. uitkoken 3-5 min. uitkoken 10 sec. uitkoken

*) Voor het uitkoken de kolf uit elkaar halen en alle onderdelen los van elkaar uitkoken.

Extra tips

  • Het kolven mag geen pijn doen.
  • Bij iedere kolf zit een duidelijke handleiding en kolfinstructie.

Deze pagina is tot stand gekomen met medewerking van het Voedingscentrum, Difrax , LLL en wij.nl

Natuurlijk hoef je niet al na 4 weken te beginnen. Maar wacht er niet tot op het laatste moment mee. Na ca. 3 maanden kunnen baby’s hardnekkig de fles weigeren.

“Tips bij borstvoeding*”

Borstvoeding kan zowel voor jou als je baby een plezierige ervaring zijn. Een aantal handige tips om je te helpen:

  • Warme kompressen, vóór de voeding of het kolven, zorgen voor een betere doorstroming van de moedermelk.
  • Koude kompressen, na de voeding of het kolven, verzachten de pijn en verminderen de ontstekingsreactie.
  • Laat je tepels altijd aan de lucht drogen, voordat je je beha weer dichtmaakt. Dit helpt tepelkloofjes te voorkomen.
  • Als je last hebt van pijnlijke tepels, is het prettig om je kind tijdens iedere voeding een borst aan te bieden in plaats van twee. Zo krijgt de andere kant even rust.
  • Veel drinken en goed rusten helpen bij het opgang houden van de borstvoeding.
  • Krampjes komen zowel voor bij baby’s die borstvoeding krijgen als die dit niet krijgen. De oorzaak is niet helemaal duidelijk, maar heeft waarschijnlijk te maken met de onrijpheid van de darmen. De neiging bestaat om krampjes bij borstgevoede kinderen toe te schrijven aan wat de moeder eet. Tot nu toe is deze relatie nooit wetenschappelijk aangetoond. Als je toch het idee hebt dat je kind reageert op jouw voeding, is het een kwestie van uitproberen en afstrepen.
  • Drink tijdens tijdens de borstvoeding geen alcohol. Alcohol is in feite een giftige stof. Dat glaasje wijn komt uiteindelijk in de moedermelk terecht. Als je een keertje zin hebt in een glaasje, kun je dat het beste meteen na een voeding doen. Na ongeveer drie uur is de alcohol afgebroken en je melk weer ‘schoon’ of je geeft je baby een flesje afgekolfde melk.
  •  

Als je ziek bent

  • Bij ziekte als griep, verkoudheid en hoge koorts kun je blijven doorvoeden. Het kan wel zijn dat je door het ziek zijn, minder dorst en honger hebt. Hierdoor kan de borstvoeding  teruglopen. Blijf toegeven aan de vraag van je baby, probeer met regelmaat te drinken en te eten en zorg voor extra rust en comfort voor jezelf. Dan komt de voeding vanzelf weer op peil.
  • Jouw ziek zijn levert geen gevaar op voor je baby. Immers, hij wordt niet besmet via jouw melk, je baby is al net zolang in contact geweest met de ziekte als jijzelf. Juist moedermelk beschermt tegen infecties.Jij maakt de antistoffen aan tegen de virussen en bacteriën, waarmee contact is geweest en deze krijgt je kleine weer binnen via de melk. Zo bescherm je hem dus met het geven van borstvoeding.
  • Met dank aan het Voedingscentrum.

“Eten en borstvoeding*”

Tijdens de periode dat je borstvoeding geeft, heb je extra energie nodig om voldoende moedermelk aan te maken. Het Voedingscentrum adviseert om, in de periode dat je borstvoeding geeft, één glas melk, één boterham, één aardappel en een halve liter vocht extra te nemen.

  • Als je eet volgens de Voedingswijzer van het Voedingscentrum, heb je in principe geen extra vitamines en mineralen nodig. Wanneer je borstvoeding geeft, kun je wel gewoon doorgaan met het gebruiken van een multivitamine- of mineralentablet.
  • Extra drinken
  • Het is verstandig om per dag twee liter extra te drinken. Als je veel drinkt, stimuleert dit de aanmaak van borstvoeding. Een baby van rond de 8 weken drinkt bijna één liter per dag, dus kun je je waarschijnlijk wel voorstellen dat je zelf genoeg moet drinken om die hoeveelheid melk aan te maken. De twee liter vocht is inclusief de aanbevolen drie à vier glazen melk of melkproducten. Deze melkproducten zijn ook belangrijk om de extra hoeveelheid eiwit binnen te krijgen die je in deze periode nodig hebt.
  • Kan het kwaad om pittig te eten als je borstvoeding geeft?

Sommige vrouwen vragen zich af of het kwaad kan om tijdens de borstvoedingsperiode pittig te eten. Het is verstandig om goed na te denken over wat je eet. Bepaalde producten kunnen krampjes bij je baby veroorzaken. Je merkt vaak al binnen 24 uur of je baby last van iets heeft. Merk je niets, dan is er geen reden de betreffende producten achterwege te laten.

Heeft je baby buikkrampen? Probeer dan eens wat minder van het volgende te nemen:

  • fruit zoals druiven, sinaasappels, mandarijnen, aardbeien of pruimen,
  • groenten zoals kool, broccoli, prei, spruitjes, spinazie, koolraap, rabarber, paprika, tomaten, uien en knoflook,
  • scherpe kruiden en specerijen zoals chilipoeder, kerrie en pepers,
  • koolzuurhoudende dranken,
  • chocolade en veel koffie.